Als je asiel aanvraagt in Nederland, is dit in feite wat je tegen de Nederlandse regering zegt:
Het is niet veilig voor mij in mijn thuisland en daarom zoek ik toegang tot bescherming in Nederland.
Dit is een claim, een verklaring, iets dat u aan de Nederlandse overheid beschuldigt. Om die claim te onderzoeken, wordt u twee keer geïnterviewd – naast het sollicitatiegesprek, het eerste korte interview dat u heeft gehad toen u asiel aanvroeg in Nederland.
Het eerste interview gaat over het “ik in mijn thuisland”-gedeelte van uw claim. Dat eerste gesprek gaat over wie je bent, over je thuisland en over hoe je hebt gereisd. Ook wordt besproken of u documenten heeft om uw beweringen te onderbouwen. Als u toch over dergelijke documenten beschikt, kan de IND deze inzien. Het is niet per se problematisch als u niet over dergelijke documenten beschikt, maar u wordt wel gevraagd dit uit te leggen. Dit eerste interview is vergelijkbaar met het allereerste interview dat je hebt gehad; het sollicitatiegesprek.
Dit gesprek, dat met u, de IND-verondersteller en een tolk wordt gevoerd, wordt vastgelegd in een rapport. U bespreekt het rapport de dag na het gesprek met uw advocaat om er zeker van te zijn dat er geen fouten zijn gemaakt. De advocaat zal waar nodig eventuele correcties of aanvullingen aanbrengen en het rapport vervolgens naar de IND sturen.
Het tweede gesprek vindt twee dagen na het eerste gesprek plaats. Dit tweede interview gaat over het deel van de claim dat zegt “het is niet veilig voor mij in mijn thuisland“.
Over die onveiligheid valt veel te zeggen en daarom bespreek je dit altijd vooraf met je advocaat, om voorbereid te zijn. Over het algemeen kan worden gezegd dat verschillende elementen te allen tijde belangrijk zijn:
- Er moet sprake zijn van een directe bedreiging van uw fysieke veiligheid, of van een dreiging van vrijheidsberoving door de overheid. Er kan ook sprake zijn van discriminatie in die mate dat het direct gevaar oplevert, bijvoorbeeld door het onmogelijk te maken om naar het ziekenhuis te gaan. Of de overheid dreigt je kinderen bij je af te pakken omdat een homoseksuele moeder niet wordt geaccepteerd.
- Het gevaar waar je bang voor bent, hoeft zich nog niet te hebben gematerialiseerd. Ook als je net op tijd hebt weten te vluchten kun je Nederland vragen je niet terug te sturen, want dan is het gevaar echt aanwezig.
- De dreiging moet verband houden met uw religie, politieke overtuigingen, etnische achtergrond, nationaliteit, het werk dat u doet, of uw seksuele geaardheid of genderidentiteit. “Religie” houdt niet alleen in dat de keuze voor een andere religie je in de problemen brengt, maar kan ook de keuze inhouden om niet meer religieus te zijn.
- U kunt worden bedreigd door de overheid, bijvoorbeeld vanwege het feit dat homoseksualiteit of het vertonen van homoseksueel gedrag strafbaar is. Dit is soms niet expliciet strafbaar, hoewel LHBT’ers juist worden geconfronteerd met andere aanklachten, zoals ‘onaangenaam gedrag’ en dergelijke. Als je dergelijke problemen tegenkomt, zul je ook niet veilig zijn in een ander deel van je land, omdat de overheid overal is.
- Het kan ook zijn dat je wordt bedreigd door burgers, zoals je familie of mensen met een bepaalde religieuze achtergrond of een groep die aan de macht is in het gebied waar je woont. In dat geval is het belangrijk om te laten zien dat je hebt geprobeerd de bescherming van de overheid in te schakelen, of in ieder geval goed kunt uitleggen waarom je dat niet hebt gedaan.
- Een tussencategorie zijn politieagenten die LHBT’ers chanteren. Daarmee handhaven ze geen wetten, maar maken ze gebruik van hun positie als ambtenaar.
- Het kan nuttig zijn om bewijzen van specifieke situaties in te dienen. Denk hierbij aan aanhoudingsbevelen of bedreigingen via social media.
- In veel gevallen zal het echter onmogelijk zijn om te bewijzen wat er met u is gebeurd. In dat geval is het belangrijk om je verhaal zo gedetailleerd mogelijk te vertellen en bijvoorbeeld zoveel mogelijk namen en data te noemen.
- Het is onmogelijk om te zeggen wat er met je zou zijn gebeurd als je in je thuisland was gebleven, maar als je voorbeelden kunt geven van anderen die zich in dezelfde positie bevonden als jij en die in de problemen zijn gekomen, zal dit helpen om uit te leggen dat je bescherming nodig hebt in Nederland.
- Het is niet nodig om slechts één reden te geven om asiel aan te vragen. Er zijn voorbeelden van mensen die onveilig waren omdat ze LHBT zijn en tegelijkertijd niet meer de religie van hun gemeenschap aanhingen.
Het laatste deel van de claim is dat u toegang zoekt tot bescherming in Nederland. Dit komt ook tijdens de gesprekken aan bod. Als er een ander land is waar je naartoe zou kunnen gaan, dan is Nederland niet het juiste land om je asielaanvraag te behandelen. Dit is het geval als je de nationaliteit van een ander land hebt, maar ook als je een visum had tijdens je verblijf in een ander land. In dat geval zal de IND met u in gesprek willen gaan of het mogelijk is om dit visum te verlengen.
Het kan ook zijn dat u een visum voor Europa heeft gehad, afgegeven door een ander Europees land. In dat geval wordt de Dublinprocedure op uw situatie van toepassing. In de regel kan slechts één Europees land verantwoordelijk zijn voor de behandeling van een asielaanvraag. Dit is in principe het land dat het visum heeft afgegeven, of het land waar een persoon voor het eerst asiel heeft aangevraagd. Alleen dat land zal zich met de inhoud van de aanvraag bezighouden en zal dus reageren op de vraag om bescherming vanwege een onveilige situatie in het thuisland. Voor de procedure in Nederland is dus alleen de vraag relevant of de asielzoeker naar dat andere land moet gaan of dat de asielaanvraag door Nederland moet worden behandeld.
Dit tweede gesprek wordt ook vastgelegd in een verslag, dat u nogmaals met uw advocaat bespreekt.
Bij de behandeling van een aanvraag van een LHBT-asielzoeker moet de IND altijd een aantal zaken bespreken. Allereerst zal de IND willen achterhalen of je echt LHBT bent. Dit is moeilijk, omdat er geen medische keuring beschikbaar is. De IND zal zich dus een oordeel moeten vormen op basis van uw verklaringen. Er komen verschillende thema’s aan bod, die ik hieronder graag uiteenzet. Het is belangrijk om te beseffen dat er geen standaard verhaal is dat je aan de IND moet vertellen om betrouwbaar te worden bevonden. Het belangrijkste is dat je je eigen, authentieke verhaal vertelt.
- Allereerst worden er vragen gesteld over je eigen ervaringen met betrekking tot je geaardheid of identiteit. Er wordt je gevraagd op welk moment je je realiseerde dat je
‘anders’ was, hoe je je daarbij voelde en hoe mensen in je omgeving reageerden. Er zullen ook vragen zijn over de relaties die je hebt gehad. Natuurlijk heeft iedereen zijn eigen verhaal, maar deze verhalen hebben allemaal een paar dingen gemeen. Toen je jonger was, zullen andere kinderen van jouw leeftijd geïnteresseerd zijn geraakt in het andere geslacht, terwijl jij dat niet deed. Hoe ben je daarmee omgegaan? Op welk punt was je in staat om je identiteit of geaardheid te definiëren? Was je bang dat iemand erachter zou komen? Heb je thuis, op school of in een religieuze gemeenschap over LHBT’ers gesproken? En als dit in een negatieve context gebeurde, hoe was het dan voor jou om te begrijpen dat je deel uitmaakte van die groep? Welke mensen kenden je uiteindelijk? Als je gelovig bent en je religie keurt je geaardheid af, hoe ga je daar dan mee om en wat is je huidige positie ten opzichte van je religie? - Ook komen er vragen over de relaties die je hebt gehad en hoe je deze hebt ervaren. De IND- medewerker vraagt je hoe je je voelde bij deze relaties, wat voor persoon je partner was, wat je deed toen je samen was, wat je weet over de familie van je partner en verdere achtergrond. Er zal veel belang worden gehecht aan uitspraken over hoe je je voelde met je partner, in je relatie. Maar ook uitspraken over de feitelijke situatie (wie/wat/waar/wanneer) zijn belangrijk.
- Als u hier samen met uw partner bent, houd er dan rekening mee dat u beiden wordt gehoord en dat de IND de uitkomsten met elkaar vergelijkt. Als uw verklaringen hetzelfde zijn, zal dit de betrouwbaarheid van uw asielverhaal vergroten. Het kan daarom verstandig zijn om belangrijke namen en data in je verhaal samen te bespreken voordat de gesprekken plaatsvinden.
- De IND vraagt u ook wat u weet over de LBGT-gemeenschap in uw thuisland en, indien van toepassing, in hoeverre homoseksualiteit onacceptabel of zelfs verboden is.
- Ook worden er vragen gesteld over het contact met LHBT’s in Nederland en wat je weet over LHBT’s in Nederland.
- Onderwerpen die aan bod komen zijn discriminatie, onderdrukking en vervolging in je thuisland. Relevant hierbij is wat je hebt meegemaakt, maar ook waar je bang voor bent als je teruggestuurd zou worden. U moet hier vermelden hoe u uw LGBT-identiteit in uw thuisland tot uitdrukking zou willen brengen, hoe u zou verwachten dat uw omgeving en/of de autoriteiten zouden reageren en wat dat voor u zou betekenen.
Het is meestal niet voldoende om de IND te overtuigen van uw geaardheid of identiteit. Daarnaast moet je ook de problemen die je tegenkomt duidelijk naar voren brengen. Veel landen van herkomst van vluchtelingen zijn voor de meeste LHBT’s moeilijk om in te leven. Ze worden geconfronteerd met discriminatie, bedreigingen en geweld, of moeten zich “in tweeën splitsen” en zich alleen in uitzonderlijke omstandigheden laten zien. Deze algemene situatie is echter onvoldoende om de bescherming van Nederland te kunnen genieten. Er moet sprake zijn van een specifieke gebeurtenis die het gevaar heeft veroorzaakt waardoor u niet langer veilig bent in uw thuisland – dat wil zeggen een gebeurtenis bovenop die algemene situatie. Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin je betrapt werd op een intieme daad, aan die iemand die je hoorde praten of je mail las. Daarvan ben je al meerdere keren bedreigd, maar dat deze bedreigingen de laatste tijd gewelddadiger zijn geworden en je ze niet meer kunt verdragen. Of je bent als meisje uitgehuwelijkt en er is geen manier om aan dat huwelijk te ontsnappen omdat je familie deel uitmaakt van een bekende en machtige clan.
Hier valt nog veel meer over te zeggen, daarom moet u dit met uw advocaat bespreken.
Als je eenmaal een verblijfsvergunning hebt, is gezinshereniging soms mogelijk. Dit kan betrekking hebben op een achtergebleven partner of kinderen. Een aanvraag wordt meestal eerst ingediend door Vluchtelingenwerk, maar in complexere situaties kan uw advocaat u ook bijstaan.
Medische aspecten kunnen op verschillende manieren relevant zijn:
- U kunt ernstige medische problemen hebben, zoals een (chronische) ziekte, terwijl er in uw land sprake is van discriminatie of stigmatisering van bijvoorbeeld hiv-positieve patiënten. In dat geval is het voor u in uw thuisland onveilig op de manier zoals eerder beschreven, zodat u in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning asiel;
- Als uw medisch probleem niets te maken heeft met discriminatie, maar u in uw thuisland onvoldoende medische hulp tot uw beschikking heeft, terwijl u zonder dergelijke hulp overlijdt of uw situatie snel verslechtert, kunt u een uitreismoratorium op medische gronden of een verblijfsvergunning op medische gronden aanvragen. Hiervoor heb je wel de hulp van een advocaat nodig;
- Als u een Dublinclaim heeft, waardoor Nederland u eigenlijk naar een ander Europees land moet sturen, kan het zijn dat uw medische toestand zodanig is dat het een onaanvaardbaar risico vormt om u daarheen te sturen. Dit is ook iets wat u met uw advocaat moet bespreken.
Als uw asielprocedure niet succesvol is geweest en zowel de IND als de rechtbank u negatief hebben gereageerd, is het in sommige gevallen mogelijk om een nieuwe asielprocedure te starten. In dat geval kan het nuttig zijn om verklaringen te hebben van LHBT-organisaties waar je actief lid van bent, of als je op dat moment een partner in Nederland hebt gevonden die bereid is om een schriftelijke of mondelinge verklaring over je relatie te geven aan de IND. Een nieuwe asielprocedure, ook wel HASA genoemd, moet altijd samen met een advocaat tot in detail worden voorbereid.
Dit document is ook te downloaden: